اعتیاد به اینترنت

رفتار پرخطر با عنوان خطرپذیری بهصورت رفتارهایی که احتمال پیامدهای منفی، ناخوشایند و مخرب جسمی، روانشناختی و اجتماعی را افزایش میxadدهد، تعریف شده است (بيث ماروم و فیشهوف 1997: 73). به باور بویر(2006) مهمترین رفتارهای پرخطر عبارتاند از: مصرف الکل و تنباکو، رابطه جنسی ناxadایمن، رانندگی خطرناک و خشونت میان فردی. مطالعات انجام گرفته در حوزه جوانان در ایران از افزایش رفتارهای پرخطر شامل مصرف مواد (سهرابی و همكاران، 1387: 210)، مصرف الکل (سراج زاده و فیضی، 1386: 90)، خطرxadپذیری جنسی، رانندگی خطرناک و خشونت (مؤمن نسب و همكاران، 1385: 25)، استفاده از مواد روانگردان (محتشم امیري و همكاران، 1388: 338) خبر میدهد. به گفته صاحبنظران، آسیبxadهای اجتماعی ابتدا در فضای مجازی و سایبری شروع میxadشود و بهعبارتدیگر آسیبxadهای اجتماعی با اعتیاد تکنولوژیکی مرتبط میxadباشد (گریفتز، 2001: 334). گلدبرگ برای اولین بار اصطلاح اختلال اعتیاد به اینترنت را برای معرفی و شناسایی خصوصیات افرادی که به دنبال استفاده از اینترنت مشکلاتی را نشان میدهند، استفاده کرد (بیابانگرد، 1379: 71). اعتیاد به اینترنت نوعی اختلال و بینظمی روانی- اجتماعی با مشخصهxadهایی چون عمل (نیاز به افزایش زمان لازم برای کسب مطلوبیت برابر با زمانxadهای اولیه استفاده)، علائم کنارهxadگیری (بهویژه اضطراب، بیحوصلگی)، اختلالات عاطفی (افسردگی، تندخویی، بدخلقی) و ازهمگسیختگی روابط و مناسبات اجتماعی (کاهش و یا فقدان روابط اجتماعی به لحاظ کمی یا کیفی) است (امیدوار و صارمی، 1381: 56). تحقیقات موجود درزمینهي اعتیاد اینترنتی تائید کننده آن است که اعتیاد اینترنتی با آسیبxadهای جدی در حوزه عملکرد فردی، اجتماعی و شغلی افراد ارتباط دارد (یانگ و راجرز، 1998: 61). درواقع ویژگیxadهایی مانند دسترسی آسان به اینترنت، گمنام ماندن، مشاهده الگوهای منفی، دریافت تقویت، تجربیات مثبت و

مثبت بین اعتیاد به اینترنت و رفتارxadهای مخاطرهxadآمیز نوجوانان را نشان داده است (فوگل و نهماد 2009: 156؛ بیب و همكاران، 2004: 118؛ اوداکی، 2013: 185). مطالعه کو و همكاران (2008) و فیسون و همكاران(2012: 78) نیز حاکی از ارتباط اعتیاد به اینترنت با استفاده مشکلxadزا در نوجوانان میxadباشد.

اعتیاد به اینترنت با رفتار جنسی نیز ارتباط دارد. رفتار جنسی رفتاری است که بر اساس انگیزه و میل جنسی رخ میxadدهد و موجبات لذت فرد و شریک جنسیاش را فراهم میآورد، تحریکات اولیه جنسی همراه با مقاربت است، احساس نامتناسب گناه و یا اضطراب وجود ندارد و از سر اجبار نیست (سادوك، 2003: 68). در زمينهي تأثیر اعتیاد به اینترنت بر روی تمایلات جنسی عواملی مانند الگوی منفی، وابستگی مثبت و جنبه تجاری مطرح میxadشود. همچنین دسترسی آسان و گمنام بودن از ویژگیهای اینترنت است که باعث افزایش تأثیر آن در این زمینه میxadشود (کوپر، 1998: 189). در مطالعه جیانگ و همكاران (2013) در مورد ارتباط بین اعتیاد به اینترنت و روابط جنسی یا بهعبارتیدیگر سایبر سکس این یافته به دست آمد که برای اکثر افراد شرکتکننده در سایبر سکس، سکس منجر به مشکلات برای این افراد نمیxadشد اما در افرادی که با وسواس جنسی دستوپنجه نرم میxadکردند یا دچار مشکلات روانشناختی بودند، آسیبزا بود.

ویتی (2008) در مطالعهxadاش با عنوان «رهاییبخش یا ناتوانکننده: بررسی روابط عاشقانه، ارتباطات جنسی و دوستیxadها در اینترنت» به این نتیجه رسید که فضای مجازی محیط منحصربهفردی را برای افراد بهمنظور یادگیری و تجربه در مورد روابط و تمایلات جنسی در اختیار آنxadها قرار میxadدهد. دلاور و احمدی (1391) نیز در مقالهxadای تحت عنوان رابطه استفاده از فناوریهای ارتباطی و اطلاعاتی بر میزان ارتباط با جنس مخالف به این نتیجه دست یافتند که میزان ارتباط با جنس مخالف با جنس، سن، استفاده از تلفن همراه و ماهواره رابطه معناداری دارد و با تحصیلات و استفاده از اینترنت رابطه معناداری ندارد. استفاده از اینترنت و مصرف الکل نیز در مطالعه لام و همكاران(2009) و مطالعه ین و همكاران (2009) گزارش شده است.

بین اعتیاد به اینترنت با گرایش نوجوان به چت نیز رابطه معناداری وجود دارد. چت یک کلمه انگلیسی است به معنای گفتگو. چت روم درواقع فضایی است که در آن افراد بدون آنکه یکدیگر را ببینند، از طریق اینترنت باهم در ارتباط هستند و به گفتگوی نوشتاری میپردازند (نوابخش و همكاران، 1389: 156). یافتهxadهای ساندرز و همكاران (2000)، شیهان (2002)، یانگ (1998) و مارشال(2003) ارتباط اعتیاد به اینترنت و چت را نشان داده است. متغیری دیگری که در پژوهش حاضر بدان پرداخته شد، ارتباط بین اعتیاد به اینترنت و هک هست. هکر شخصی است که از درک عمیق عملکرد سیستم، کامپیوتر و یا شبکه کامپیوتری لذت میبرد. تا آنجا که نگارندگان اطلاع دارند، مطالعهای مبنی بر ارتباط اعتیاد به اینترنت با هک کردن یافت نشد.

البته همه مطالعات موافق ارتباط بین اعتیاد به اینترنت و رفتارهای پرخطر نیستند. مطالعه دلاور و احمدی (1391) عدم ارتباط اعتیاد به اینترنت و خطرxadپذیری را نشان داده است. مطالعه کو و همكاران (2010) نیز نشان داد که افراد دارای اعتیاد به اینترنت از نظر گرایشxadهای خطرxadپذیری تفاوتی با افراد عادی ندارند.

بررسی رفتارهای پرxadخطر از نظر پیامدهای مهم مانند بیماریxadهای روانی مانند افسردگی (گلدستین و همكاران، 2007: 278)، مرگ زودرس (کورنلیوس و همكاران، 2008: 157)، شکست تحصیلی (جنیس، 2002: 25) درگیری در جرائم گوناگون (زاده محمدی و همكاران، 1390: 220)، صدمات جبرانناپذیر تحصیلی، روانی، دارویی، اجتماعی، قانونی، بهداشتی و اقتصادی (جسور 1992: 22)، رکود علمی، انتشار مصرف مواد در جامعه دانشجویی (رحیمی موقر و همكاران، 1385: 93)، رفتارهای پرخطر جنسی و افزایش بیماریxadهای مقاربتی بخصوص ایدز (مارکوییز و گالبان، 2004: 17) قابلتوجه است؛

---

طلاق عاطفي...